Dynamiczny indeks
konsumpcji

Dynamiczny Indeks Konsumpcji (DIK) to nowy wskaźnik koniunktury przygotowywany przez Politykę Insight na podstawie danych Fundacji Polska Bezgotówkowa. Pozwala przewidzieć, jak będzie się kształtowała realna dynamika konsumpcji w Polsce, zanim GUS opublikuje pełne dane o PKB i jego składowych. Wskaźnik będziemy publikować co kwartał. Wartość DIK powyżej 50 pkt. oznacza wzrost realnej konsumpcji z kwartału na kwartał, a wartości poniżej 50 pkt. oznacza jej spadek.

Będziemy publikować także sześć subindeksów DIK, obrazujących zmiany koniunktury w poszczególnych branżach polskiej gospodarki oferujących towary i usługi konsumentom – od sprzedawców żywności po fryzjerów czy restauratorów. Dzięki nim będzie można łatwiej zrozumieć, z czego wynika spowolnienie w konsumpcji, a także ocenić jego trwałość.


Dynamiczny Indeks Konsumpcji a realna odsezonowana dynamika konsumpcji w latach 2006-2021 (r/r)

DIK (pkt., lewa oś) Realna odsezonowana dynamika konsumpcji (r/r proc., prawa oś)

DIK sygnalizuje utrzymanie mocnego wzrostu konsumpcji

Rosnąca inflacja nie zatrzymała wzrostu konsumpcji. W III kwartale ożywienie trwało dalej, a lato w gastronomii i hotelarstwie było rekordowo dobre.

Dane za III kwartał 2021 r.

Wskaźnik DIK zmalał do 51,95 pkt. W II kw. indeks wynosił 52,58 pkt. Mimo spadku względem pierwszej połowy roku DIK utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie - pomijając wahania w okresie pandemii ostatni raz tak wysoki poziom notowano w 2007 r. Dane te pokazują zatem, że popyt konsumpcyjny w okresie wakacyjnym dalej się odbudowywał, czemu sprzyjało pełne otwarcie gospodarki, poprawa nastrojów konsumpcyjnych Polaków oraz przywrócenie możliwości organizacji wydarzeń kulturalnych (koncertów, festiwali czy festynów). Dzięki rosnącej liczbie osób zaszczepionych więcej Polaków mogło zdecydować się na wyjazdy zagraniczne, co również podbijało popyt konsumpcyjny.

Sprzedaż detaliczną coraz mocniej ogranicza inflacja. W III kw. subindeks DIK „sprzedaż detaliczna” spadł do 50,4 z 53,5 pkt kwartał wcześniej. Za spowolnienie odpowiadało przede wszystkim pogorszenie koniunktury w sklepach spożywczych (subindeks w tej kategorii spadł do 49,2 pkt, co jest najniższym poziomem od rozpoczęcia pandemii). Wpłynęła na to rosnąca inflacja ograniczająca siłę nabywczą Polaków, ale nie bez znaczenia były też wyjazdy wypoczynkowe Polaków, które zmniejszyły ilość żywności kupowanej w lokalnych sklepach. Z tych samych powodów spadła też realna sprzedaż na stacjach benzynowych - była mniejsza niż kwartał i rok wcześniej. W ramach pozostałych kategorii w sezonie wypoczynkowym najbardziej ucierpiały kwiaciarnie i inne drobne punkty handlowe, które miały mniej klientów niż przed wakacjami.

Najlepsze wakacje w historii hotelarstwa. Okres od czerwca do września był w branżach powiązanych z turystyką i rozrywką jeszcze lepszy niż i tak rekordowy II kw. - subindeks DIK w kategorii „hotele, restauracje i rekreacja” osiągnął w III kw. 83,5 pkt wobec 61 pkt w II kw. i 38,1 pkt w I kw. Polacy masowo ruszyli na wakacje, brali też udział w odłożonych na czas pandemii wycieczkach i aktywnościach sportowych. W rezultacie sprzedaż w hotelach była trzykrotnie większa niż kwartał wcześniej, a popyt na usługi rozrywkowe był dwukrotnie wyższy. Dalej poprawiała się też koniunktura w gastronomii - branża ta była jednak otwierana jako jedna z pierwszych, więc wzrost obrotów w barach i restauracjach był wolniejszy niż w hotelarstwie.

Koniunktura w pozostałych usługach się ustabilizowała. Po okresie silnych wahań związanych z naprzemiennym wprowadzaniem i luzowaniem obostrzeń wahania popytu w większości rodzajów usług konsumenckich wyraźnie się zmniejszyły. Subindeks DIK w kategorii „zdrowie i uroda” nieznacznie wzrósł do 50,8 pkt z 49,2 pkt w II kw., z kolei subindeks w kategorii „usługi pozostałe” spadł do 48,1 pkt z 53,3 pkt. Najwolniej rósł popyt na usługi zdrowotne, a najszybciej na usługi upiększające (kosmetyczne, fryzjerskie, spa etc.). Taka zmiana była zapewne powiązana ze wzrostem aktywności turystycznej i rozrywkowej Polaków - większa liczba spotkań i wyjazdów skłaniała do większego zadbania o swój wygląd zewnętrzny, a ograniczała czas na wizyty u lekarza.

Co z tego wynika

Wskaźnik DIK pokazuje, że w III kw. 2021 r. Polacy dalej zwiększali swoją konsumpcję, ale już w wolniejszym tempie niż w I połowie roku. W danych widać też coraz wyraźniejszy negatywny wpływ rosnącej inflacji na popyt, zwłaszcza w sklepach spożywczych i na stacjach benzynowych. Rekordowy kwartał mają natomiast za sobą wszystkie branże powiązane z turystyką i rozrywką - to one głównie odpowiadały za wzrost gospodarczy. W związku z tym podtrzymujemy naszą prognozę, że wzrost konsumpcji w III kw. był zbliżony do 6 proc., co przełożyło się na utrzymanie stosunkowo wysokiej dynamiki PKB na poziomie 6,7 proc. w ujęciu rocznym.

Pobierz research note z aktualnym wskaźnikiem

Archiwum wskaźnika

Autor wskaźnika

Adam Czerniak główny ekonomista

Adam Czerniak zajmuje się w Polityce Insight badaniami makroekonomicznymi. Jest doktorem nauk ekonomicznych i pracownikiem naukowym w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Do 2012 r. pracował jako ekonomista w departamencie gospodarki pieniężnej Kredyt Banku, wcześniej współpracował z Bankiem Światowym oraz Fundacją FOR, był też stypendystą Ronald Coase Institute. Jest autorem publikacji naukowych z zakresu socjologii ekonomicznej, ekonomii instytucjonalnej i funkcjonowania rynku nieruchomości.

O nas

Polityka Insight

Polityka Insight to pierwsza w Polsce platforma wiedzy dla liderów biznesu, decydentów politycznych i dyplomatów. Działa od sześciu lat i ma trzy linie biznesowe: wydaje serwisy analityczne dostępne w abonamentach (PI Premium, PI Finance i PI Energy), przygotowuje opracowania, prezentacje i szkolenia na zlecenie firm, administracji publicznej i organizacji międzynarodowych oraz organizuje debaty tematyczne i konferencje. Więcej informacji: politykainsight.pl

Polska Bezgotówkowa

Fundacja Polska Bezgotówkowa została powołana przez Związek Banków Polskich w wyniku porozumienia zawartego przez Fundatora, Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Visa Europe Management Services Limited Sp. Z o.o. (Oddział w Polsce) oraz Mastercard Europe Spółka Akcyjna Oddział w Polsce w sprawie realizacji Programu Wsparcia Obrotu Bezgotówkowego w Polsce. Więcej informacji: polskabezgotowkowa.pl